Ukryj
Pokaż wszystkie
Wyślij tekst przez e-mail 
Przedstawiciele profesji prawniczych w twórczości Bolesława Prusa
Streszczenie w języku polskim
Prawo jako element odgrywający istotną rolę w życiu społeczeństwa niejednokrotnie pojawiało się w literaturze pozytywizmu. W polskiej rzeczywistości postacie literackie wykonujące zawody powiązane z wymiarem sprawiedliwości często stawały przed moralnymi dylematami związanymi z funkcjonowaniem w ramach ustawodawstwa państw zaborczych. Niniejszy artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób Bolesław Prus kreował postacie wykonujące zawody prawnicze, np. sędziego, adwokata czy prokuratora. Do analizy wybrano utwory Lalka, Nawrócony i Katarynka, które, choć dobrze znane, nie zostały dotąd przeanalizowane z wykorzystaniem ustaleń nurtu law and literature. Postacie prawników przeanalizowano pod kątem ich statusu, sposobu komunikacji oraz funkcji w społeczeństwie, a także satyrycznego ujęcia, za pomocą którego Prus poddawał krytyce słabości przedstawicieli zawodów prawniczych. W artykule wykorzystano przede wszystkim perspektywę literaturoznawczą z uwzględnieniem kontekstu historycznego. Autorka pokazuje, że przedstawiciele zawodów prawniczych w prozie Bolesława Prusa nie stanowią jedynie tła fabularnego, lecz pełnią istotną funkcję, reprezentując ówczesny system społeczny wraz z jego ambicjami, hipokryzją i dylematami etycznymi.
Słowa kluczowe
Bibliografia
Jaworska-Biskup, Katarzyna. (2022). Refleksje literackie w wybranym piśmiennictwie polskich prawników. Przegląd badań Leona Pinińskiego, Stefana Breyera i Mieczysława Szerera z lat 1924–1976. Studia Prawnicze KUL, 3(91), s. 29–59.
Kamień, Joanna. (2025). Estetyczne wymiary praktyki stosowania prawa. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2015). Prawo i literatura: szkice. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2017). Prawo i literatura: szkice drugie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kuisz, Jarosław, Wąsowicz, Marek. (red.). (2019). Prawo i literatura: antologia, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Kulecka, Alicja. (2018). Penalizacja postaw urzędników w świetle kodeksów karnych Królestwa Polskiego (1818–1847). Dzieje Biurokracji, VII, s. 127–144.
Malaurie, Philippe. (1997). Droit et littérature: une anthologie. Paris: Editions Cujas.
Obsulewicz-Niewińska, Beata. (2008). „Nieobałamucona” wrażliwość. Pisarze okresu pozytywizmu o filantropii i miłosierdziu. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Prus, Bolesław. (1975). Katarynka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Prus, Bolesław. (2013). Lalka. Kraków: Wydawnictwo Greg.
Prus, Bolesław. (1960). Nawrócony. W: tegoż, „Pałac i rudera” i inne opowiadania. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Ratajczak, Wiesław. (2014). Proces. O sądzeniu w nowelach Bolesława Prusa, Wiek XIX, VII(XLIX), s. 113–127.
Stępień-Kuczyńska, Alicja. (2022). Reformy w Rosji w XIX i na początku XX wieku: próba analizy. Eastern Review, 1(11), s. 93–105.
Szerer, Mieczysław. (1981). Dyscyplina słów. W: tegoż, Kultura i prawo. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, s. 166–175.
Walęciuk-Dejneka, Beata. (red.). (2023). Literatura i prawo. Związki i relacje. Siedlce: Wydawnictwo Naukowe UwS.
Walęciuk-Dejneka, Beata. (red.). (2025). Literatura i prawo – charakterystyka zagadnienia, Siedlce: Wydawnictwo Naukowe UwS.
Westermark, Katarzyna. (2023). Muszę się trzymać prawa… Kultura prawna w twórczości Juliusza Słowackiego. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Wietecha, Anna. (2013). Sięgnąć poza wzrok. Doświadczenia percepcyjne w krótkich formach prozatorskich Bolesława Prusa w kontekście poszukiwań twórców nowelistyki polskiej końca XIX wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Wigmore, John. (1922). A List of One Hundred Legal Novels. Illinois Law Review, 17(26), pp. 26–41.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/ff.2026.44.1.147-158
Data publikacji: 2026-10-12 14:11:21
Data złożenia artykułu: 2026-02-12 21:20:30
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Marcelina Jolanta Koncewicz
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.