Teoria salda czy teoria kondykcji – glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 lutego 2021 r., III CZP 11/20
Streszczenie w języku polskim
Na tle spraw związanych z instytucją kredytów frankowych istotne znaczenie ma dyskusja o zasadności powoływania się na jedną z dwóch koncepcji wykształconych w niemieckim orzecznictwie, a następnie doprecyzowanych przez tamtejszą doktrynę. Chodzi o teorię dwóch kondykcji (Zwei-Kondiktionen-Theorie) oraz o teorię salda (Saldotheorie). W glosie skupiono się na genezie ich powstania. Pozwoliło to wykazać, że polski Sąd Najwyższy nieprawidłowo podchodzi do teorii salda. Zarazem zaproponowano, aby do wzajemnych rozliczeń między stronami nieważnej umowy kredytu denominowanego we frankach szwajcarskich stosować tzw. procesową teorię salda. Wskazano także, dlaczego nie ma podstaw dla dopuszczalności powoływania się przez banki na tzw. prawo zatrzymania.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Literatura
Dickson B., The Law of Restitution in the Federal Republic of Germany: A Comparison with English Law, “International and Comparative Law Quarterly” 1987, vol. 36(4), DOI: https://doi.org/10.1093/iclqaj/36.4.751.
Dziekan D., Teoria salda czy dwóch kondykcji, „Monitor Prawniczy” 2024, nr 1, DOI: https://doi.org/10.32027/MOP.24.1.7.
Fikentscher W., Heinemann A., Schuldrecht Allgemeiner und Besonderer Teil, Berlin–Boston 2017.
Flume W., Die Rückabwicklung nichtiger Kaufverträge nach Bereicherungsrecht – Zur Saldotheorie und ihren „Ausnahmen“, „JuristenZeitung“ 2002, Nr. 7.
Flume W., Die Saldotheorie und die Rechtsfigur der ungerechtfertigten Bereicherung, „Archiv für die civilistische Praxis“ 1994, Nr. 5.
Koppensteiner H.-G., Kramer E.A., Ungerechtfertigte Bereicherung, Berlin–New York 1975.
Lieb M., Werner Flume und das Bereicherungsrecht, „Archiv für die civilistische Praxis“ 2009, vol. 2, DOI: https://doi.org/10.1628/000389909787967512.
Lorenz S., Übersicht zum Problem der Berücksichtigung der Gegenleistung bei der bereicherungsrechtlichen Rückabwicklung gegenseitiger Verträge. „Saldotheorie”, https://lorenz.userweb.mwn.de/skripten/saldotheorie.htm (dostęp: 26.06.2024).
Ratusznik P., O nieprawidłowościach w rozumieniu tzw. bezprawności względnej – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 23.05.2019 r., II CSK 360/18, „Glosa” 2022, nr 3.
Skibińska E., Roszczenia banku, „Monitor Prawniczy” 2025, nr 8.
Wydra Ł., Koźmiński K., Rozliczenie nieważnej umowy kredytowej w oparciu o teorię salda. Glosa do wyroku TSUE z 19.06.2025 r. w sprawie Lubreczlik, C-396/24, „Palestra” 2025, nr 10, DOI: https://doi.org/10.54383/0031-0344.2025.10.7.
Akty prawne
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2025, poz. 1071, ze zm.).
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. 2025, poz. 614, ze zm.).
Orzecznictwo
Wyrok Reichsgericht z dnia 14 marca 1903 r., Rep. V. 458/02, RGZ 54.
Wyrok TSUE z dnia 14 grudnia 2023 r., C-28/22, „Monitor Prawniczy” 2024, nr 1.
Wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r., C-396/24, „Monitor Prawniczy” 2025, nr 8.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/glosa.2026.3.15-24
Data publikacji: 2026-10-07 14:44:55
Data złożenia artykułu: 2026-01-26 10:40:23
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Glosa. Prawo Gospodarcze w Orzeczeniach i Komentarzach
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.