Studia Iuridica Lublinensia to czasopismo naukowe, które powstało na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w 2003 r. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe, glosy, recenzje i sprawozdania z konferencji naukowych, w szczególności w ramach dyscypliny naukowej – nauki prawne. Studia Iuridica Lublinensia ukazują się cztery razy w roku. Redakcja może podjąć decyzję o wydaniu numeru specjalnego, który jest publikowany w ramach stałego harmonogramu wydawniczego lub jako numer dodatkowy. Numery specjalne są wydawane w celu zaprezentowania konkretnych problemów badawczych, które są innowacyjne, szczególnie aktualne i przyczyniają się do wypełnienia luki poznawczej w obszarze nauk prawnych. Od 2018 r. wszystkie artykuły naukowe w Studia Iuridica Lublinensia publikowane są w języku angielskim. Wersja polskojęzyczna artykułu może być dodatkowo zamieszczona na stronie internetowej czasopisma jako wersja poglądowa, jeżeli jest to uzasadnione specyfiką polskiego języka prawnego i możliwością wykorzystania rezultatów badań w praktyce organów stosujących prawo. Redakcja może wyjątkowo podjąć decyzję o publikacji tekstu naukowego w języku francuskim lub niemieckim, jeżeli przemawia za tym tematyka badawcza artykułu. Glosy są publikowane zarówno w języku angielskim, jak i w języku polskim ze względu na praktyczny wymiar tej formy publikacji oraz swoistość polskiego języka prawnego, a tym samym możliwość prowadzenia stałego dialogu między sądami i doktryną prawa. Od 2021 roku czasopismo ukazuje się w formie elektronicznej na zasadach otwartego dostępu. Studia Iuridica Lublinensia znajdują się w wykazie punktowanych czasopism naukowych Ministra Edukacji i Nauki oraz są indeksowane w bazach polskich i międzynarodowych. Indeksowanie w bazach: SCOPUS; BazHum; BazEkon; Biblioteka Nauki (Library of Science); Directory of Open Access Journals (DOAJ); EBSCO; Index Copernicus International (ICI Journals Master List); Google Scholar; POL-index; The Central European Journal of Social Sciences and Humanities (CEJSH); Central and Eastern European Online Library (CEEOL); The European Reference Index for the Humanities and the Social Sciences (ERIH PLUS); Wolters Kluwer on-line (LEX); WorldCat. Punkty Ministra Edukacji i Nauki: 100 ISSN: 1731-6375 e-ISSN: 2449-8289 Współczynnik odrzuceń nadsyłanych artykułów: ok. 53%
Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Pełny tekst licencji tutaj.
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Adamczyk http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Kilka uwag o zażaleniu pracodawcy na postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia w postaci obowiązku dalszego zatrudnienia pracownika szczególnie chronionego (art. 755(5) k.p.c.)
Przedmiotem artykułu jest analiza, wprowadzonego na mocy ustawy pomostowej z 2023 r., art. 7555 k.p.c., stanowiącego o udzieleniu zabezpieczenia w postaci obowiązku pracodawcy dalszego zatrudniania pracownika. Z uwagi na fakt, że ustawodawca uznał wprowadzenie tego rodzaju zabezpieczenia za gwarancję spełnienia postulatu trwałości stosunku pracy, konieczna jest weryfikacja, czy art. 7555 k.p.c. faktycznie stanowi „oręż” pracowników w trakcie trwającego postępowania wytoczonego przeciwko pracodawcy. Okazuje się bowiem, że przedmiotowy przepis – wprowadzając niejako udzielenie takiego zabezpieczenia „z automatu” – ogranicza w tym zakresie dyskrecjonalną władzę sędziego i nie pozostawia mu w tej kwestii żadnego wyboru. Co więcej, ograniczone jest również prawo pracodawcy do możliwości zaskarżenia takiego postanowienia, gdyż może on zasadniczo formułować jedynie zarzuty dotyczące braku uznania przez sąd pierwszej instancji powództwa pracownika za oczywiście bezzasadne. Prezentowane w artykule uwagi prowadzą do uznania, że w aktualnym brzmieniu art. 7555 k.p.c., mający w założeniu stanowić realny instrument ochrony praw pracowników, jest instytucją, która w skrajnych przypadkach może być niekorzystna nawet dla nich samych. „Korygowanie” zaś przedmiotowej regulacji może aktualnie odbywać się wyłącznie poprzez zastosowanie przez sądy art. 8 k.p., co w żadnej mierze nie zapewni stabilizacji i pewności stosowania zabezpieczenia roszczenia poprzez nakaz dalszego zatrudniania pracownika.
Prawa autorskie (c) 2026 Karolina Badurowicz http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Reforma niemieckiego samorządu gospodarczego. Przekształcenie Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych w korporację prawa publicznego
Artykuł ma charakter naukowo-badawczy i podejmuje problematykę reformy niemieckiego samorządu gospodarczego jako zagadnienia o istotnym znaczeniu ustrojowym i administracyjnym. Przedmiotem badań jest proces przekształcenia Zrzeszenia Niemieckich Izb Przemysłowo-Handlowych (DIHK e.V.) w korporację prawa publicznego – Niemiecką Izbę Przemysłowo-Handlową (DIHK), dokonany na podstawie nowelizacji ustawy o izbach przemysłowo-handlowych (IHKG) z 2021 r. Biorąc pod uwagę orzecznictwo Federalnego Sądu Administracyjnego oraz narastającą liczbę sporów prawnych kwestionujących legitymację DIHK e.V., reforma ta stanowiła odpowiedź ustawodawcy na systemowy problem braku jednolitej i prawnie ugruntowanej reprezentacji interesów gospodarczych na szczeblu federalnym. Główną tezą artykułu jest twierdzenie, że nadanie DIHK statusu korporacji publicznoprawnej umożliwiło stworzenie trwałych i przejrzystych ram dla działania samorządu gospodarczego, przy jednoczesnym zachowaniu jego autonomii i wzmocnieniu mechanizmów ochrony praw jego członków. Celem badań jest dogłębna analiza zastosowanych rozwiązań prawnych i organizacyjnych oraz ich zgodności z zasadami konstytucyjnymi, w szczególności z zasadami subsydiarności, samorządności oraz proporcjonalności. Oryginalność artykułu przejawia się w kompleksowym ujęciu reformy DIHK, z perspektywy zarówno prawa administracyjnego, jak i prawa ustrojowego, a także w identyfikacji nowych instrumentów nadzoru i partycypacji, które mogą stanowić modelowe rozwiązania dla innych form samorządu funkcjonalnego. Zasięg badań obejmuje porządek prawny Niemiec, z odniesieniami do standardów unijnych w zakresie reprezentacji interesów gospodarczych i zasad dobrej administracji. Wyniki przeprowadzonych analiz mają wartość poznawczą dla nauki prawa publicznego oraz wartość praktyczną dla ustawodawców i organów administracji odpowiedzialnych za kształtowanie ram ustrojowych samorządów funkcjonalnych. Artykuł stanowi również wkład w rozwój badań nad relacją między państwem a korporacjami publicznoprawnymi w systemie demokratycznym.
Prawa autorskie (c) 2026 Kamila M. Bezubik, Mateusz Chrzanowski http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Nowa definicja budynku w podatku od nieruchomości a wymóg określoności przedmiotu opodatkowania
W artykule poddano analizie nowe rozwiązanie legislacyjne, jakie wprowadził ustawodawca w ramach podatku od nieruchomości, które dotyczy definicji legalnej budynku. Definicja ta precyzuje przedmiot opodatkowania w podatku od nieruchomości. Dlatego też konieczne jest dokonanie jej analizy z punktu widzenia spełnienia ustawowego wymogu określoności przedmiotu opodatkowania, co jest celem niniejszego opracowania. Realizacja tego celu wymaga w pierwszej kolejności wykazania pewnej autonomii ustawodawcy podatkowego w ramach nowego kształtu tej definicji. W dalszej kolejności należało dokonać analizy elementów definicji budynku z punktu widzenia realizacji ustawowego wymogu określoności przedmiotu opodatkowania. Przeprowadzona analiza stanowi potwierdzenie tego, że prawodawca w nowej definicji budynku w znacznym stopniu zrealizował wymóg ustawowego określenia przedmiotu opodatkowania. Potwierdzeniem tego jest nie tylko zastosowany środek techniki prawodawczej w postaci definicji legalnej, ale przede wszystkim jej kształt normatywny. W nowej definicji w znacznie mniejszym stopniu ustawodawca odwołuje się do ustawy Prawo budowlane, a ponadto wskazuje dwa zakresy tej definicji, co w istotny sposób stanowi doprecyzowanie przedmiotu opodatkowania.
Prawa autorskie (c) 2026 Paweł Borszowski http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Klauzula sumienia w systemie opieki zdrowotnej
Zazwyczaj mamy do czynienia z opracowaniami naukowymi tylko wybranych aspektów klauzuli sumienia, które są podejmowane na gruncie wielu dyscyplin naukowych, a przy tym dotyczą często identycznego przedmiotu badawczego w ramach interdyscyplinarnego ujęcia. W konsekwencji potrzebne jest podejście syntetyczne, z uwzględnieniem zwłaszcza systemu opieki zdrowotnej. Z tej perspektywy istota klauzuli sumienia sprowadza się do sprzeciwu sumienia, który został uznany i zalegalizowany przez prawo, co konstrukcyjnie identyfikuje najbardziej sumienie w generalnej klauzuli odsyłającej. Tak rozumiana klauzula sumienia jest adresowana przede wszystkim do lekarzy, pielęgniarek i położnych, chociaż pośrednio dotyczy oczywiście pacjentów. Skoro klauzula sumienia stanowi równocześnie normę prawną i normę moralną, to zawsze wymusza respektowanie przez prawo wartości naturalnych, które wynikają z określonych przekonań światopoglądowych czy religijnych.
Prawa autorskie (c) 2026 Marzena Furtak-Niczyporuk http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Miejsce i rola gminy w kształtowaniu lokalnej polityki mieszkaniowej, ze szczególnym uwzględnieniem osób starszych
Polityka mieszkaniowa jest jednym z najważniejszych wyzwań dla samorządu terytorialnego w Polsce. Zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego jednym z zadań gminy jest tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty lokalnej. W związku z postępującym procesem starzenia się społeczeństwa polskiego wdrożenie instrumentów wsparcia mieszkaniowego uwzględniających specyficzne potrzeby osób starszych powinno być nadrzędnym celem polityki mieszkaniowej w samorządzie terytorialnym w Polsce. Głównym celem opracowania jest analiza prawna obowiązujących regulacji normatywnych dotyczących prowadzenia przez organy władzy publicznej polityki zmierzającej do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb osób starszych. Przedmiotem analizy jest również zbadanie proponowanych rozwiązań legislacyjnych w Polsce, mających na celu wsparcie, przy wykorzystaniu mieszkaniowego zasobu gminy, osób starszych posiadających prawo własności lokalu mieszkalnego i zamieszkujących w budynku niewyposażonym w windę na czwartej kondygnacji nadziemnej lub wyższej.
Prawa autorskie (c) 2026 Marcin Gołębiowski http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Efektywna komunikacja i public relations w instytucjach państwowych w Albanii
Obecnie, w związku z dynamiką rozwoju, instytucje państwowe muszą współdziałać w układzie zarówno pionowym, jak i poziomym, aby skutecznie zarządzać wyzwaniami współczesności. Obok komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej instytucji szczególne znaczenie ma jej relacja z opinią publiczną. W państwach o słabych instytucjach, do których zalicza się Albania, gdzie tradycja relacji z otoczeniem publicznym ukształtowała się stosunkowo późno, bo dopiero w latach 90. XX w., aktualnie dostrzegalne są wysiłki zmierzające do nadania temu procesowi należnej rangi. Raporty licznych instytucji międzynarodowych wskazują, że Albania napotykała istotne trudności zarówno w zakresie koordynacji wewnętrznej pomiędzy instytucjami, jak i w obszarze właściwej interakcji z opinią publiczną. Późne włączenie relacji z otoczeniem publicznym do strategii komunikacyjnych albańskich instytucji państwowych spowodowało, że niezbędne zmiany służące prawidłowej realizacji komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej były wprowadzane z dużymi trudnościami. Właśnie temu zagadnieniu poświęcone jest niniejsze opracowanie, które koncentruje się na Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Albanii oraz na działaniach podejmowanych w celu przezwyciężenia deficytów komunikacyjnych w relacjach z innymi instytucjami oraz z opinią publiczną. Centralizacja tego procesu wymaga tworzenia odpowiednich komórek organizacyjnych w strukturze instytucji państwowych oraz zatrudniania właściwie przygotowanych kadr, szkolonych z wykorzystaniem najnowszych metod komunikacji, w szczególności w kontekście postępującej cyfryzacji. Studium przypadku przedstawione w artykule dotyczy Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Albanii oraz rozwiązań, jakie zastosowano w celu usprawnienia komunikacji z innymi instytucjami i społeczeństwem.
Prawa autorskie (c) 2026 Holta Heba, Nevila Xhindi http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Dziecko w regulacjach konstytucyjnych praw i wolności jednostki
W artykule podjęto próbę ukazania, jak uregulowane zostały prawa i wolności dziecka na gruncie prawa konstytucyjnego. Autorka dostrzega podmiotowość prawną dziecka oraz przyznanie wartości, jaką jest godność prymatu aksjologicznego. Bazując na tych spostrzeżeniach, uznaje, że jako człowiek dziecko powinno dysponować takim samym wachlarzem praw wynikających z istoty człowieczeństwa i przyrodzonej mu godności jak dorosły. Autorka zwraca także uwagę, że obowiązująca Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. nie definiuje takich pojęć jak: „dziecko”, „prawa dziecka” czy „dobro dziecka”. Krytycznej ocenie poddano brak jednoznacznej definicji pojęcia „dziecka” w ustawie zasadniczej, dostrzegając w tym zakresie potencjalne zagrożenie związane z jego zredefiniowaniem.
Prawa autorskie (c) 2026 Klaudia Jastrzębska-Wójcicka http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Kwalifikacja kryptowalut w prawie prywatnym na przykładzie Chin, Niemiec i Wielkiej Brytanii
W polskim prawie prywatnym występują rozbieżne stanowiska dotyczące prawnej kwalifikacji jednostek kryptowalut. Zagadnienie to ma znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne, gdyż determinuje zakres regulacji, które mogą mieć do nich zastosowanie. Prezentowane poglądy obejmują m.in. koncepcję uznającą kryptowaluty za element majątku osoby uprawnionej jedynie w postaci wierzytelności; stanowisko przyjmujące, że ich posiadaczom przysługują bezwzględne prawa podmiotowe o charakterze rzeczowym, wywodzone z analogicznego stosowania przepisów o rzeczach; stwierdzenie, zgodnie z którym kryptowaluty nie stanowią same w sobie składnika majątku, natomiast posiadanie określonego adresu publicznego oraz klucza prywatnego umożliwiającego korzystanie z kryptowaluty tworzy korzystną sytuację faktyczną o mierzalnej wartości majątkowej, która może zostać uznana za składnik majątku. Dotychczasowe rozważania w tym zakresie są zazwyczaj pozbawione perspektywy prawnoporównawczej. Celem artykułu jest częściowe wypełnienie tej luki poprzez analizę rozwiązań proponowanych lub przyjmowanych w wybranych porządkach prawnych: chińskim, niemieckim oraz brytyjskim (angielskim, walijskim i szkockim). Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku, że problem kwalifikacji prawnej kryptowalut nie jest zjawiskiem charakterystycznym wyłącznie dla prawa polskiego. Ponadto jego rozstrzygnięcie na rzecz uznania, że posiadaczom kryptowalut mogą przysługiwać bezwzględne prawa podmiotowe, co wydaje się kierunkiem zasadnym i jednocześnie coraz szerzej akceptowanym w różnych państwach, wymaga interwencji ustawodawcy.
Prawa autorskie (c) 2026 Przemysław Katner http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jako źródło prawa bilansowego
Przedmiotem opracowania jest ocena dopuszczalności przyjęcia przez organy Unii Europejskiej rozporządzenia nr 1606/2002 w sprawie stosowania międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej (MSSF) w państwach członkowskich. W pracy określono także relację pomiędzy przepisami rozporządzenia unijnego i ustawy o rachunkowości. Przeprowadzona analiza dogmatyczna prowadzi do wniosku, że wydając rozporządzenie w sprawie stosowania MSSF, organy unijne działały w granicach kompetencji powierzonych przez państwa członkowskie. Wydanie rozporządzenia jest zgodne z prawem i proporcjonalne do osiągnięcia celu w postaci ujednolicenia zasad prowadzenia rachunkowości. W aktualnym stanie prawnym nie ma też kolizji pomiędzy przepisami rozporządzenia Unii Europejskiej i ustawy o rachunkowości.
Prawa autorskie (c) 2026 Agata Kowalska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem (art. 192 pkt 3 k.p.c.) z perspektywy dyspozycyjności i efektywności polskiego procesu cywilnego
Zbycie rzeczy lub prawa objętych sporem w toku postępowania cywilnego zostało uregulowane w sposób zapewniający stabilizację procesu, ale zarazem prowadzi do ograniczenia zasady dyspozycyjności, a w konsekwencji również efektywności postępowania. Czynności dyspozycji materialnej (ugoda, uznanie powództwa czy cofnięcie pozwu ze zrzeczeniem się roszczenia) dokonane z udziałem zbywcy powinny być uznane przez sąd za niedopuszczalne, ponieważ zbywca nie może swobodnie dysponować prawem podmiotowym stanowiącym przedmiot sporu, które na skutek sukcesji singularnej dokonanej w toku postępowania zostało przeniesione na nabywcę – od tego momentu jego wyłącznego dysponenta.
Prawa autorskie (c) 2026 Olimpia Marcewicz-Kochnio http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Utrwalenie przebiegu przesłuchania podejrzanego za pomocą urządzenia rejestrującego obraz lub dźwięk. Uwagi de lege lata i de lege ferenda
Obecny model postępowania karnego zakłada fakultatywne nagrywanie obrazu i dźwięku z czynności protokołowanych, w tym z przesłuchania podejrzanego. Rejestracja audiowizualna z tego rodzaju czynności procesowej w praktyce jest rzadkością, co – mając na uwadze stopień rozwoju technologicznego – powinno zmuszać do głębszych refleksji. Protokoły przesłuchania nie stanowią wiernego odwzorowania czynności o szczególnie ważnym znaczeniu dla realizacji celów postępowania karnego. Nie oddają też pełnej wypowiedzi podejrzanego, kontekstu, w jakim wypowiadane są jego słowa, oraz elementów składających się na tzw. komunikację niewerbalną. Proponowane w niniejszym artykule zmiany zakładają obligatoryjne nagrywanie wszystkich przesłuchań podejrzanych, co ma na celu uczynienie zadość wysokim standardom rzetelnego procesu karnego oraz ochronę oskarżonego przed torturami, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem.
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Misztal http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Stosowanie sprawdzonych technologii w obiektach jądrowych. Analiza art. 36b Prawa atomowego
Przedmiotem artykułu jest analiza art. 36b ustawy Prawo atomowe, który nakłada obowiązek stosowania w projekcie i procesie budowy obiektu jądrowego rozwiązań oraz technologii sprawdzonych w praktyce w obiektach jądrowych lub, alternatywnie, poddanych próbom, badaniom i analizom potwierdzającym ich bezpieczeństwo. Problemem naukowym rozpatrywanym w opracowaniu jest brak precyzyjnych wytycznych dotyczących rozumienia tego wymogu oraz dylemat równoważenia bezpieczeństwa jądrowego z postępem technologicznym, co stanowi kluczową kwestię dla rozwijającego się polskiego sektora energetyki jądrowej. Cele badań są dwojakie: rekonstrukcja normy prawnej zawartej w tym przepisie, wyjaśnienie pojęć „sprawdzone w praktyce” oraz „sprawdzone za pomocą prób, badań oraz analiz”, a także sformułowanie postulatów de lege ferenda dotyczących proponowanych zmian legislacyjnych. Główne tezy artykułu podkreślają kluczową rolę Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, potencjalne problemy interpretacyjne wynikające z obecnego brzmienia przepisu oraz potrzebę precyzyjnych metod weryfikacji nowych technologii, dokonując porównań w oparciu o ramy międzynarodowe. Oryginalność badań polega na przedstawieniu pierwszej kompleksowej analizy tego specyficznego polskiego wymogu, skontrastowanego z Konwencją o bezpieczeństwie jądrowym oraz standardami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Zakres badań jest krajowy, unijny i międzynarodowy. Skoncentrowano się na prawie polskim, a jednocześnie czerpano wnioski z szerszych prawnych ram w obszarze bezpieczeństwa jądrowego. Artykuł oferuje znaczącą wartość poznawczą zarówno dla nauk prawnych, jak i dla praktyki, wskazując na luki regulacyjne i proponując rozwiązania w celu zwiększenia bezpieczeństwa jądrowego i postępu technologicznego w Polsce i na świecie.
Prawa autorskie (c) 2026 Łukasz Młynarkiewicz http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Problematyka usprawiedliwiania nieobecności ucznia w szkole i weryfikacji usprawiedliwień w świetle przepisów prawa polskiego
Celem artykułu jest analiza problematyki usprawiedliwiania nieobecności uczniów na zajęciach obowiązkowych przez rodziców uczniów oraz przez uczniów pełnoletnich. Temat został podjęty z uwagi na brak jasnych rozstrzygnięć legislacyjnych w tym względzie. Doprowadza to niejednokrotnie do błędnych interpretacji oraz sprzecznych z prawem działań w praktyce oświatowej. Główna teza zagadnienia sprowadza się do postulatu o konieczność wprowadzenia jasnych i niebudzących wątpliwości rozwiązań prawnych, a w szczególności ma dać odpowiedź na pytania: Kto może dokonywać usprawiedliwienia ucznia i w jakiej formie? Czy dopuszczalna jest weryfikacja przedstawianych usprawiedliwień? Kto i w oparciu o jakie kryteria powinien ją przeprowadzać? Jakich narzędzi należy użyć? Artykuł ma charakter naukowo-badawczy. Badania w tym przedmiocie są oryginalne, co pozwala założyć, że tekst będzie miał znaczną wartość dla nauki oraz praktyki oświatowej. Zasięg efektów w głównej mierze ma charakter krajowy, ale z uwagi na to, że problematyka braku prawnych narzędzi weryfikujących nieobecności ucznia dotyczy większości krajów unijnych, zawarte w artykule propozycje rozwiązań mogą służyć szkolnictwu europejskiemu.
Prawa autorskie (c) 2026 Magdalena Pyter, Adam Balicki http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Polski nacjonalizm a czyny penalizowane na podstawie art. 256 § 1 i 1a Kodeksu karnego
Artykuł dotyczy skutków zmian brzmienia art. 256 k.k., a w szczególności dodania przepisu, który zakazuje publicznego propagowania ideologii nazistowskiej, komunistycznej, faszystowskiej lub ideologii nawołującej do użycia przemocy w celu wpływania na życie polityczne lub społeczne. Zmiana ta jest odstępstwem od wcześniejszych regulacji karnych, które – poza wyjątkiem dotyczącym „kłamstwa oświęcimskiego” oraz nawoływaniem do nienawiści na tle narodowym, etnicznym, rasowym i wyznaniowym (bądź dotyczącym braku wyznania) – nie ingerowały w sferę wolności słowa. Autor bada, czy nowe brzmienie art. 256 k.k. może doprowadzić do karania za głoszenie poglądów nacjonalistycznych. W tym celu tekst został podzielony na dwie części. W pierwszej omówiono cechy charakterystyczne polskich koncepcji nacjonalistycznych (za pomocą metody doktrynologiczno-opisowej). W drugiej poddano badaniu treść art. 256 k.k. (za pomocą metod dogmatycznych). W efekcie autor stawia tezę, że karalność zależeć będzie od ustalenia, czy dana „ideologia” zawiera w sobie komponent zgody na przemoc jako zwykłe narzędzie walki politycznej, co z kolei – ze względu na potrzebę posiadania wiedzy specjalistycznej – będzie musiało być zlecane naukowcom.
Prawa autorskie (c) 2026 Tomasz Scheffler http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Rozwiązanie rady gminy a osoba wyznaczona do pełnienia funkcji rady gminy. Uwagi de lege lata i de lege ferenda
Okoliczności, w których dochodzi do rozwiązania rady gminy jako organu stanowiąco-kontrolnego w gminie, należą do sytuacji wyjątkowych. Można je odnaleźć w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jak również w przepisach ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym. Zaistnienie przesłanek pozwalających na rozwiązanie rady gminy prowadzi do konieczności wyznaczenia przez Prezesa Rady Ministrów osoby, która będzie pełniła funkcję rozwiązanego organu gminy. Obowiązujące przepisy ustawowe są nieprecyzyjne, a zawarte w nich rozwiązania dalekie są od idei racjonalnego ustawodawcy. Ich wykładnia prowadzi do wskazania, w jakim zakresie możliwe jest ich doprecyzowanie, doszczegółowienie regulacji prawnej, co miałoby przyczynić się do skuteczniejszego ich stosowania w praktyce.
Prawa autorskie (c) 2026 Kamil Sikora http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Przeszkody godzące w strategię ochrony utworów należących do domeny publicznej opartą o rejestrację znaku towarowego w świetle orzecznictwa Unii Europejskiej
Ponieważ okres ochrony praw autorskich majątkowych jest ograniczony, a prawo do znaku towarowego można przedłużać w nieskończoność, może pojawić się chęć sztucznego przedłużenia ochrony praw autorskich za pomocą prawa do znaku towarowego. Głównym celem artykułu jest ocena możliwości realizacji tego pomysłu. Chociaż prawa autorskie i prawa do znaku towarowego mają odmienne funkcje i zakresy, możliwości wspomnianego „przedłużenia” efektu ochrony prawnoautorskiej nie można a priori wykluczyć. Wydaje się, że dla analizowanego zagadnienia kluczowe znaczenie ma przede wszystkim pierwotny cel utworu oraz sposób jego eksploatacji w okresie obowiązywania ochrony prawnoautorskiej. Należy jednak pamiętać, że istnieją pewne przeszkody dla rejestracji znaku towarowego lub podstawy do jego unieważnienia, wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/100 w sprawie znaków towarowych, które są szczególnie trudne do pokonania w przypadku dzieł sztuki należących do domeny publicznej, przedstawionych w znaku towarowym, tj. brak charakteru odróżniającego, zgłoszenie w złej wierze oraz sprzeczność z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami.
Prawa autorskie (c) 2026 Joanna Sitko http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Odwołanie sędziego z delegowania w świetle przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
W artykule poruszono problematykę konstytucyjności przepisów związanych z odwołaniem sędziego z delegowania do innego sądu. W pierwszej kolejności wyjaśniono zakres władzy sędziego, związanej z powołaniem do pełnienia urzędu w konkretnym sądzie. Stabilność tej władzy gwarantowana jest przepisami Konstytucji RP, wskazującymi m.in. na nieprzenoszalność sędziego. W dalszej kolejności wyjaśniono, że delegowanie sędziego do orzekania w innym sądzie stanowi rozszerzenie władzy sędziego. Ten rozszerzony zakres nie podlega jednak ochronie Konstytucji RP, ponieważ sędzia może być w każdym czasie odwołany z delegowania przez Ministra Sprawiedliwości. Ponadto zaprezentowano pogląd, że sąd obsadzony przez sędziego, którego stabilność władzy sądowniczej nie jest w żaden sposób gwarantowana, nie spełnia wymogu sądu niezależnego, bezstronnego i niezawisłego, o którym stanowi art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Prawa autorskie (c) 2026 Karol Skrodzki http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Algorytm w strukturze decyzyjnej administracji publicznej. Model wyjaśnialności oraz ciężaru dowodu na potrzeby skutecznego środka odwoławczego w ramach uznania administracyjnego
Wprowadzenie systemów sztucznej inteligencji (AI) do procesów decyzyjnych administracji publicznej generuje fundamentalne wyzwania dla gwarancji proceduralnych, w szczególności dla prawa do skutecznego środka odwoławczego. W artykule zbadano, w jaki sposób wykorzystanie algorytmów, zwłaszcza tych o charakterze „czarnych skrzynek”, wpływa na transparentność postępowań i możliwość kontroli sądowoadministracyjnej. W oparciu o analizę dogmatyczną, osadzoną w koncepcji zracjonalizowanej decyzji administracyjnej, oraz komparatystyczną analizę studiów przypadku (Polska, Niderlandy, Estonia, Finlandia), postawiono tezę, że brak wyjaśnialności systemów AI paraliżuje prawo do odwołania. W odpowiedzi na zdiagnozowane problemy zaproponowano model minimalnego standardu „uzasadnienia algorytmicznego”, który można zaimplementować w ramach systemu prawnego. Model ten ma na celu przywrócenie transparentności, odwrócenie niekorzystnego dla strony ciężaru dowodu oraz adaptację wzorca kognicji sądowej do nowej rzeczywistości technologicznej, biorąc pod uwagę ramy ESG jako standard należytej staranności dla organów publicznych.
Prawa autorskie (c) 2026 Adam Szot http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Granice dopuszczalności stosowania przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego instytucji autokontroli w odniesieniu do uchwał zaskarżonych do sądu administracyjnego – analiza teoretyczno-empiryczna wybranych zagadnień
W artykule omówiono problematykę korzystania z instytucji autokontroli w sytuacji, gdy skarga do sądu administracyjnego dotyczy uchwał organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Autor w ramach analizy prawnej przedmiotowej instytucji szczególną uwagę zwrócił na jej obwarowanie istotnymi ograniczeniami stanowiącymi granice dopuszczalności jej stosowania. Ponadto wskazano na aspekty praktyczne oraz problemy węzłowe, wynikające ze stosowanych różnorodnych mechanizmów, które z uwagi na ich niejednolitość, poddane zostały dogłębnej analizie empirycznej i konstruktywnej krytyce. W artykule zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych na podstawie oceny licznych odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanych przez marszałków województw, starostów powiatowych oraz prezydentów miast. Zakres badań należy określić jako dotyczący aktualnego stanu prawnego w Polsce. Opracowanie ma zatem charakter naukowo-badawczy oraz praktyczny. Rezultaty osiągnięte wskutek interpretacji wyników badań mają charakter oryginalny i nowatorski, badania takie nie były bowiem dotychczas prowadzone. Powoduje to, że niniejsze studium stanowi cenne źródło wiedzy dla przedstawicieli nauki i praktyki.
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Świerczyński http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Przeniesienie praw i obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta jako niedozwolona klauzula umowna
Celem artykułu jest analiza jednej z klauzul abuzywnych uregulowanych w kodeksie cywilnym. Problematyka postanowień niedozwolonych ma niebagatelne znaczenie z uwagi na to, że związana jest z powszechnie nawiązywanymi w obrocie stosunkami umownymi z podmiotami o statusie konsumenta. Wybrana klauzula została wskazana przez ustawodawcę w art. 3853 pkt 5 k.c. i odnosi się do przeniesienia praw i obowiązków wynikających z umowy bez zgody konsumenta. Nie została ona dotychczas poddana szczegółowej analizie. Autorka wskazała nadrzędne przesłanki kwalifikacyjne dla postanowienia z art. 3853 pkt 5 k.c. jako klauzuli abuzywnej w postaci zawarcia umowy z konsumentem oraz braku indywidualnych uzgodnień w jego zakresie. Uznała, że przepis ten dotyczy wyłącznie cesji umowy dokonanej przez kontrahenta bez zgody konsumenta. Natomiast skutkiem wprowadzenia takiej klauzuli abuzywnej do umowy jest specyficzna sankcja, tj. częściowa bezskuteczność czynności prawnej (art. 3851 § 2 k.c.).
Prawa autorskie (c) 2026 Joanna Wiak http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Praktyczne strony wykonywania obowiązków kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu przez radców prawnych wyznaczonych do pełnienia tej funkcji w postępowaniu cywilnym
Kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu ma za zadanie nie tylko zastąpić nieobecną stronę/uczestnika postępowania cywilnego do czasu jego wstąpienia do toczącego się postępowania, lecz także jest zobowiązany do ustalenia jego adresu do doręczeń, który nie jest znany stronom postępowania i sądowi orzekającemu w sprawie. Do czasu doręczenia korespondencji sądowej nieobecnej stronie/uczestnikowi kurator podejmuje wszystkie niezbędne czynności w sprawie w jego imieniu i na jego rzecz. Kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu nie jest uprawniony do oczekiwania udzielenia danych na temat nieobecnej strony/uczestnika postępowania przez instytucje czy organy administracji publicznej. Działania kuratorów w zakresie ustalania miejsca pobytu zastępowanej strony/uczestnika w praktyce mogą się więc sprowadzać do terenowych poszukiwań takiej osoby lub na portalach społecznościowych, co może budzić słuszne wątpliwości w świetle obowiązujących radców prawnych i adwokatów norm etyki zawodowej czy przepisów dotyczących ochrony danych osobowych.
Prawa autorskie (c) 2026 Natalia Karpiuk-Wawryszuk http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
„Jedno źródło – jedna nazwa wody” jako ogólna zasada znakowania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych. Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-462/23 Komisja przeciwko Republice Bułgarii
W glosowanym wyroku Trybunał Sprawiedliwości doprecyzował, w związku z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE, definicję pojęcia „źródła” jako autonomicznego terminu prawa Unii Europejskiej. Odwołując się do swojego wcześniejszego orzecznictwa, w szczególności do wyroku w sprawie C-207/14 Hotel Sava Rogaška, Trybunał potwierdził, że państwo członkowskie, które zezwala na wprowadzanie do obrotu pod więcej niż jedną nazwą handlową naturalnej wody mineralnej pochodzącej z jednego i tego samego źródła i wydobywanej z jednego lub z wielu ujęć (otworów), uchybia zobowiązaniom wynikającym z art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE. Glosowany wyrok ma istotne znaczenie dla Polski. W jego świetle należy uznać, że § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych, który pozwala wprowadzać do obrotu naturalną wodę mineralną pod jedną nazwą handlową, gdy pochodzi ona z jednego otworu lub z zespołu otworów tworzących ujęcie, wadliwie transponuje do prawa polskiego art. 8 ust. 2 dyrektywy 2009/54/WE.
Prawa autorskie (c) 2026 Edyta Całka http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Nowa opinia biegłego jako podstawa wznowienia postępowania sądowego propter nova. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r. (V KO 26/18, LEX nr 2515771)
Glosowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2018 r. (V KO 26/18) dotyczy problematyki uznania nowej opinii biegłego, sporządzonej w oparciu o ten sam materiał dowodowy co opinia biegłych wydana w toku postępowania sądowego objętego wnioskiem o wznowienie, która zawiera jedynie odmienne wnioski. Sąd Najwyższy stwierdził, że taką opinię należy uznać za nowy dowód, uzasadniający wznowienie postępowania, jeżeli odmienne wnioski zostały wysnute w oparciu o nowe, nieznane wcześniej opiniującym biegłym metody badawcze. Autorki aprobują w całości ten pogląd, wskazując, że postęp naukowy i technologiczny pozwala na opracowywanie coraz dokładniejszych procedur badawczych, stwarzając tym samym możliwości badania materiału dowodowego oraz wyjaśniania spraw nawet po upływie wielu lat od popełnienia przestępstwa. Istnieje zatem duże prawdopodobieństwo, że będą się pojawiały sprawy, w których osiągnięcia współczesnej nauki i techniki pozwolą na sformułowanie całkowicie odmiennych wniosków od tych, które zostały poczynione w prawomocnie zakończonych procesach karnych. W glosie sformułowano trzy kryteria, których spełnienie pozwala uznać nowo sporządzoną opinię biegłego za nowy dowód nakazujący wznowienie postępowania: 1) sporządzenie nowej opinii przez nowego biegłego lub nowy zespół biegłych (często zespół interdyscyplinarny), nawet jeżeli opiniowałby w oparciu o te same dowody i ślady, które były już przedmiotem badań i sporządzonych na ich podstawie opinii biegłych; 2) zastosowanie nowych, nieznanych wcześniej lub niezastosowanych podczas opiniowania pierwotnego metod badawczych, będących wynikiem rozwoju nauki i techniki, umożliwiających pełniejszą i bardziej wnikliwą analizę materiału badawczego; 3) przyjęcie przez biegłych odmiennych wniosków z przeprowadzonych badań dzięki zastosowaniu nowatorskich metod badawczych, które były nieznane lub niestosowano ich podczas opiniowania pierwotnego.
Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Dudzik, Joanna Dzierżanowska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Mnoga podstawa faktyczna powództwa a kumulacja roszczeń procesowych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 2019 r. (IV CSK 255/18, LEX nr 2729030)
W glosowanym wyroku Sąd Najwyższy rozważał m.in. możliwość zakwalifikowania w kategoriach przedmiotowej kumulacji roszczeń sytuacji, w której powód formułuje jedno żądanie, opierając je na różnych zespołach okoliczności faktycznych. Przyjmując, że odmienność podstaw faktycznych pociąga za sobą powstanie dwóch lub większej liczby roszczeń procesowych, Sąd skonkludował, że wielość roszczeń (kumulacja przedmiotowa roszczeń) zachodzi wówczas, gdy roszczenia różnią się od siebie treścią żądań, uzasadniającymi je zespołami okoliczności faktycznych, względnie oboma tymi elementami jednocześnie. Zgłaszając wiele roszczeń, powód powinien jednak nie tylko oznaczyć precyzyjnie treść każdego z żądań i uzasadniające je okoliczności faktyczne, lecz także określić relację zachodzącą między kumulowanymi roszczeniami. O ile częściowo należy zaaprobować szczegółowe wątki zacytowanego stanowiska, o tyle krytycznie trzeba odnieść się do leżącego u ich podstaw zapatrywania, które przyjmuje, że zgłoszenie jednego żądania o mnogim uzasadnieniu faktycznym może być uznane za przypadek wielości roszczeń procesowych. Pogląd ten zdaje się nie uwzględniać podstawowych założeń dwuczłonowej – jak się powszechnie przyjmuje – konstrukcji przedmiotu procesu cywilnego, a przy tym pozostaje w kolizji do reguł sprawności postępowania, zwłaszcza w zakresie wymagań dotyczących precyzji i dokładności w oznaczeniu żądania, a w konsekwencji w zakresie efektywności i prawidłowości dalszych czynności procesowych służących rozpoznaniu i wyjaśnieniu sprawy.
Prawa autorskie (c) 2026 Edyta Gapska http://creativecommons.org/licenses/by/4.0
Ograniczenie swobody umów i autonomii woli strony umowy ramowej oraz strony transakcji giełdowej na rynku energii i paliwa gazowego
Obszarem podjętych rozważań są automatyzacja obrotu handlowego oraz publiczny obowiązek (tzw. obligo giełdowe) w zakresie sprzedaży energii elektrycznej i paliwa gazowego, unormowane w przepisach prawa energetycznego oraz z zakresu rynków kapitałowych (obejmujących giełdę i obrót instrumentami finansowymi). Ukształtowany przez praktykę handlową automatyzm, na przykładzie umów ramowych i wykonawczych, stwarza problem granic przypisania skutków prawnych oświadczenia woli. Z kolei sprzedaż za pośrednictwem giełdy towarowej wiąże się ze skomplikowanym układem stosunków kupna-sprzedaży, na podstawie skojarzonych transakcji giełdowych „zleceń” sprzedaży lub kupna i zawieranych za pośrednictwem giełdy wielopodmiotowych umów sprzedaży. Obie formy zawierania umów sprzedaży implikują zagadnienie ustalenia granic autonomii woli (czyli sytuacji) sprzedawcy w stosunkach cywilnoprawnych wobec drugiej strony lub innych stron stosunku zobowiązaniowego oraz w powiązaniu z publicznoprawnymi (normatywnymi, chodzi o mandatory law) lub prywatnoprawnymi (umownymi) obowiązkami każdej strony lub tylko niektórych stron tego stosunku. Administracyjnoprawny nakaz oraz prywatnoprawny (dobrowolnie przyjęty) obowiązek sprzedaży są źródłami delimitacji autonomii woli przedsiębiorcy, którego swoboda umów doznaje ograniczenia w zakresie decydowania o zawarciu umowy, wyboru kontrahenta oraz kształtowania treści umowy. Opracowanie zawiera analizę podstaw i przebiegu fazy wykonawczej realizacji umowy ramowej i tożsamo transakcji giełdowej, a tło stanowią generalne ograniczenia swobody umów energetycznych.
Prawa autorskie (c) 2026 Marcin Marszałek http://creativecommons.org/licenses/by/4.0