Elementy pracy środowiskowej w psychoterapii uzależnień

Karol Łukowski

Streszczenie w języku polskim


Artykuł przedstawia perspektywę badań środowiskowych w psychoterapii uzależnień, pod kreślając istotny element partycypacji najbliższego otoczenia w procesie leczenia pacjenta. Celem terapii uzależnień w środowisku lokalnym jest zrozumienie wpływu czynników środowiskowych na rozwój, przebieg i leczenie uzależnienia. Podejście to integruje proces terapeutyczny z codzien nym życiem pacjenta i jego środowiskiem społecznym. Warto zatem zadać następujące pytania: Jak wygląda funkcjonowanie społeczne pacjentów doświadczających zachowań uzależniających? Jaka jest rola wspierających relacji w procesie trzeźwości? Jak duży wpływ na rozwój, podtrzymywanie i leczenie uzależnienia ma środowisko? Zastosowaną metodą badawczą była teoria ugruntowana w jej klasycznej formie, podejście badawcze zapoczątkowane przez Barneya Glasera i Anselma Straussa w latach 60. XX wieku. Dane zebrano podczas obserwacji sesji terapii grupowej w dwóch ambulatoryjnych ośrodkach leczenia uzależnień. Badanie trwało trzy lata (na potrzeby rozprawy) i sporządzono 40 notatek z obserwacji; w niniejszym artykule wykorzystano cztery notatki z obser wacji sesji terapii grupowej. Wyniki wskazują, że wsparcie środowiskowe jest istotnym czynni kiem wpływającym na skuteczność psychoterapii, która koncentruje się na angażowaniu bliskich, współpracy z lokalnymi instytucjami i uczestnictwie w grupach samopomocowych. Stwierdzono, że integracja oddziaływań środowiskowych z psychoterapią indywidualną wydłuża trwałość efektów leczenia. Wyniki te potwierdzają zasadność włączenia interwencji środowiskowych jako stałego elementu leczenia uzależnień

Słowa kluczowe


elementy; środowiskowa; praca; psychoterapia; uzależnienia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bańka, A. (2018). Psychologia środowiskowa jakości życia i innowacji społecznych. Poznań: SPiA.

Bańka, A. (2002). Społeczna psychologia środowiskowa. Warszawa: Scholar.

Bauman, T., Pilch, T. (2010). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.

Brągiel, J. (2017). Zaniedbanie jako kategoria przemocy – przejawy i konsekwencje doświadczane przez dziecko. W: B. Górnicka (red.), Zaniedbanie dziecka. Wybrane aspekty zjawiska (s. 22–23). Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Czabała, J.C. (2013). Czynniki leczące w psychoterapii. Krótkie wykłady z psychologii. Warszawa: PWN.

Doktór, K. (1964). Przedsiębiorstwo przemysłowe. Studium socjologiczne Zakładów Przemysłu Metalowego H. Cegielski. Warszawa: Książka i Wiedza.

Flick, U. (2010). Projektowanie badań jakościowych. Warszawa: PWN.

Formański, J. (2004). Psychologia środowiskowa. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.

Glaser, B.G., Strauss, A.L. (1967). The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research, Aldine. Chicago: Aldine Publishing Company.

Glaser, B.G, Strauss, A.L. (2009). Odkrywanie teorii ugruntowanej . Kraków: Nomos.

Goniewicz, M., Goniewicz, K. (2011). Przemoc wobec dzieci. Aspekty etyczno-prawne. Lublin: Via Medica.

Hobfoll, S.E. (2002). Social and Psychological Resources and Adaptation. Review of General Psychology, 6, 307–324.

Johnson, J.R. (1992). Social Encyclopedia of Sociology. New York: Macmillan Publishing Co. vol. 4.

Kenrick, D.T, Neuberg, S.L., Caldini, R.B. (2006). Psychologia społeczna. Rozwiązane tajemnice. Gdańsk: GWP.

Kolankiewicz, M. (2012). Zaniedbywanie dzieci. Dziecko Krzywdzone, 2(39), 81–94.

Konecki, K. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa: PWN.

Kozłowska, E., Łukowski, W. (2014). Jak badać zmianę społeczną w małych miastach. Próba sformułowania założeń badawczych. Warszawa: Zoon Polikon.

Levin, J.D. (1991). Treatment of Alcoholism and Other Addictions. A Self-Psychology Approach . New Jersey: Jason Aronson.

Marynowicz-Hetka, E. (2009). Pedagogika społeczna. Podręcznik akademicki 1. Warszawa: PWN.

Mikołajczuk, M. (2023). Przeciwdziałanie przemocy i uzależnieniom. Warszawa: FNWPM.

Mellibruda, J., Sobolewska-Mellibruda, Z. (2006). Integracyjna psychoterapia uzależnień. Teoria i praktyka. Warszawa: IPZ i PTP.

Modrzyński, R. (2024). Pokonać uzależnienie. Praktyczne umiejętności dla osób zmagających się z uzależnieniem na podstawie terapii poznawczo-behawioralnej. Warszawa: Difin.

Ostaszewski, K., Okulowicz-Kozaryn, K. (2016). Jak zadbać o jakość w profilaktyce. System rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego. Warszawa: ETOH.

Parka, C. (2006). Wpływ społeczny. Elementy psychologii społecznej . Józefów: WSGE.

Piasecka, M. (2015). Środowiskowe ograniczenie czynników ryzyka uzależnienia młodzieży szkolnej od substancji psychoaktywnych. Kraków: WAM.

Popiołek, K. (1996). Wsparcie społeczne, zarys problematyki. W: K. Popiołek (red.), Psychologia pomocy. Wybrane zagadnienia (s. 30–45). Katowice: WUŚ.

Płuska, K. (2018). Trening umiejętności osobistych i społecznych, 10 rozdziałów, testy i ćwiczenia. Wydanie własne.

Rick, H. (2025). Sztuka budowania dobrych relacji. Jak wyrażać swoje potrzeby, rozwiązywać konflikty i dbać o równowagę. Gdańsk: GWP.

Seligman, M. (2005). Prawdziwe szczęście. Poznań: WMR.

Spencer, C., Gee, K., Sutton, J. (2009). The Roots and Branches of Environmental Psychology. The Psychologist, 22, 180–183.

Stachak, S. (2006). Podstawy metodologii nauk ekonomicznych. Warszawa: Książka i Wiedza.

Strelau, J. (2005). Psychologia. Podręcznik akademicki. Jednostka w społeczeństwie i elementy psychologii stosowanej. Gdańsk: GWP.

Strelau, J., Doliński, D. (2021). Psychologia akademicka, t. 2. Gdańska: GWP.

Szczepański, J. (1969). Socjologia. Rozwój problematyki i metod. Warszawa: PWN.

Szmidt, J. (2024). System monitorowania leczenia uzależnień od narkotyków. Warszawa: KCPU.

Śliwińska, A. (2019). Formy i metody kształcenia w zakresie przedsiębiorczości w szkole podstawowej. W: T. Rachwał (red.), Kształtowanie kompetencji przedsiębiorczych (s. 159–160). Warszawa: Wydawnictwo FRSE.

Tepperwein, K. (2004). Moc kreatywnej wyobraźni. Stwarzaj swoje życie. Łódź: Ravi.

Tokarska, A. (2023). Rozwój zasobów intrapsychicznych, jak budować wsparcie emocjonalne, poznawcze, instrumentalne dla dzieci i młodzieży. Warszawa: FNWPM.

Tomaszewski, T. (1976). Psychologia. Warszawa: PWN.

Watson, J.B. (1990). Behawioryzm oraz psychologia jak widzi ją behawiorysta. Warszawa: PWN




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2026.39.2.7-24
Data publikacji: 2026-08-07 08:47:50
Data złożenia artykułu: 2026-01-15 14:25:51


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Karol Łukowski

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.