Profil psychologiczny osób zajmujących się recytacją. Rola inteligencji werbalnej i emocjonalnej oraz cech narcystycznych

Zofia Ignasińska, Monika Obrębska

Streszczenie w języku polskim


Celem badania było określenie, czy osoby zajmujące się recytacją charakteryzują się odmien nym profilem wybranych cech psychologicznych w porównaniu z grupą porównawczą. Zmierzo no poziom inteligencji emocjonalnej, inteligencji werbalnej oraz narcyzmu (w tym domagania się podziwu) u 94 dorosłych – 47 osób aktywnie (lub wcześniej) praktykujących recytację oraz 47 dobranych demograficznie osób z grupy porównawczej. Zastosowano Kwestionariusz Inte ligencji Emocjonalnej INTE, Test Rozumienia Słów TRS-S i polską adaptację Kwestionariusza Narcyzmu NARPI. Recytatorzy osiągnęli istotnie wyższy wynik w poziomie inteligencji emo cjonalnej oraz w poziomie narcyzmu w porównaniu z osobami z grupy porównawczej. Różnica w poziomie inteligencji werbalnej nie okazała się istotna. Korelacja między inteligencją emocjo nalną a narcyzmem w całej próbie była słaba i nieistotna. Wyniki wskazują, że recytacja wiąże się z podwyższonymi kompetencjami emocjonalnymi i większą potrzebą uznania, przy braku róż nic w zdolnościach werbalnych. Badanie wypełnia lukę badawczą dotyczącą psychologicznego profilu osób zajmujących się recytacją i sugeruje kierunki dalszych badań nad psychologicznymi uwarunkowaniami ekspresji scenicznej.


Słowa kluczowe


recytacja; inteligencja emocjonalna; inteligencja werbalna; narcyzm

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bazińska, R., Drat-Ruszczak, K. (2000). Struktura narcyzmu w polskiej adaptacji kwestionariusza NPI Raskina i Halla. Czasopismo Psychologiczne, 6, 171–188.

Bhattacharyya, C., Sengupta, S., Nag, S., Sanyal, S., Banerjee, A., Sengupta, R., Ghosh, D. (2020). From Speech to Recital: A Case of Phase Transition? A Non-Linear Study. arXiv: Audio and Speech Processing. DOI: 10.48550/arXiv.2004.08248.

Bicknell, K. (2021). Embodied Intelligence and Self-Regulation in Skilled Performance: or, Two Anxious Moments on the Static Trapeze. Review of Philosophy and Psychology, 12(3), 595 614. Springer Science and Business Media B.V. DOI: 10.1007/s13164-021-00528-7.

Botchway, C.N.A. (2022). Emotional Creativity. W: S.M. Brito, J.P.C. Fernandes Thomaz (ed.), Creativity. IntechOpen. DOI: 10.5772/intechopen.104544.

Cho, S.H., Nijenhuis, J., Te, Van Vianen, A.E.M., Kim, H.-B., Lee, K.H. (2010). The Relationship Between Diverse Components of Intelligence and Creativity. The Journal of Creative Behavior, 44(2), 125–137. DOI: 10.1002/j.2162-6057.2010.tb01329.x.

Dufner, M., Egloff, B., Hausmann, C.M., Wendland, L.-M., Neyer, F.J., Back, M.D. (2015). Narcissistic Tendencies Among Actors. Social Psychological and Personality Science, 6(4), 447 454. DOI: 10.1177/1948550614564224.

Goldstein, T.R. (2009). Psychological Perspectives on Acting. Psychology of Aesthetics, Creativity, and the Arts, 3(1), 6–9. DOI: 10.1037/a0014644.

Hocevar, D. (1980). Intelligence, Divergent Thinking, and Creativity. Intelligence, 4(1), 25–40. DOI: 10.1016/0160-2896(80)90004-5.

Ivcevic, Z., Brackett, M.A., Mayer, J.D. (2007). Emotional Intelligence and Emotional Creativity. Journal of Personality, 75(2), 199–236. DOI: 10.1111/j.1467-6494.2007.00437.x.

Ji, Y., Liu, H., Liu, S., Xu, M., Lin, Z. (2023). Are Narcissists More Creative? Only If We Believe It: How Narcissism Can Relate to Creativity. Frontiers in Psychology, 13. DOI: 10.3389/fpsyg.2022.1091770.

Kafryawan, W., Yassi, H. (2018). The Influence of Intelligence on Students’ Speaking Skills. ELS Journal on Interdisciplinary Studies on Humanities, 1(2), 145–152.

Kotlarczyk, M. (1961). Podstawy sztuki żywego słowa . Wydawnictwo Związkowe.

Kraxenberger, M., Menninghaus, W., Roth, A., Scharinger, M. (2018). Prosody-Based Sound Emotion Associations in Poetry. Frontiers in Psychology, 9(JUL). DOI: 10.3389/fpsyg.2018.01284.

Lebuda, I., Figura, B., Karwowski, M. (2021).Creativity and The Dark Triad: A Meta-Analysis. Journal of Research in Personality, 92, 104088. DOI:10.1016/j.jrp.2021.104088.

Matczak, A., Knopp, K.A. (2013). Znaczenie inteligencji emocjonalnej w funkcjonowaniu człowieka (Liberi Libri). Wydawnictwo Stowarzyszenia Filomatów.

Mayer, J.D., DiPaolo, M., Salovey, P. (1990). Perceiving Affective Content in Ambiguous Visual Stimuli: A Component of Emotional Intelligence. Journal of Personality Assessment, 54(3–4), 772–781. DOI: 10.1080/00223891.1990.9674037.

McDonald, B., Goldstein, T.R., Kanske, P. (2020). Could Acting Training Improve Social Cognition and Emotional Control? Frontiers in Human Neuroscience, 14. DOI: 10.3389/fnhum.2020.00348.

Miao, C., Humphrey, R.H., Qian, S., Pollack, J.M. (2019). The Relationship Between Emotional Intelligence and the Dark Triad Personality Traits: A Meta-Analytic Review. Journal of Research in Personality, 78, 189–197. DOI: 10.1016/j.jrp.2018.12.004.

Nevicka, B., Baas, M., Ten Velden, F.S. (2016). The Bright Side of Threatened Narcissism: Improved Performance Following Ego Threat. Journal of Personality, 84(6), 809–823. DOI: 10.1111/jopy.12223.

Nguyen, N.N., Takahashi, Y., Nham, T.P. (2022). Relationship Between Emotional Intelligence and Narcissism: A Meta-Analysis. Management Research Review, 45(10), 1338–1353. DOI: 10.1108/MRR-07-2021-0515.

Parke, M.R., Seo, M.-G., Sherf, E.N. (2015). Regulating and Facilitating: The Role of Emotional Intelligence in Maintaining and Using Positive Affect for Creativity. Journal of Applied Psychology, 100(3), 917–934. DOI: 10.1037/a0038452.

Raskin, R., Hall, C.S. (1979). The Narcissistic Personality Inventory. Psychological Reports, 45, 159–162.

Reber, A.S. (2002). Słownik psychologiczny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Roberts, R., Cooke, A., Woodman, T., Hupfeld, H., Barwood, C., Manley, H. (2019). When the Going Gets Tough, Who Gets Going? An Examination of the Relationship Between Narcissism, Effort, and Performance. Sport, Exercise, and Performance Psychology, 8(1), 93–105. DOI: 10.1037/spy0000124.

Rużyło-Pawłowska, J. (1958). Sztuka recytacji (zebranie naukowe Instytutu Badań Literackich). Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej, 49(1), 336–338.

Silvia, P.J., Beaty, R.E., Nusbaum, E.C. (2013). Verbal Fluency and Creativity: General and Specific Contributions of Broad Retrieval Ability (Gr) Factors to Divergent Thinking. Intelligence, 41(5), 328–340. DOI: 10.1016/j.intell.2013.05.004.

Soroka, I., Gusakova, N., Plutalov, S., Tsyselska, O., Kuprii, T. (2022). Speech Techniques as an Important Tool of Verbal Action in the Art of the Actor. Studies in Media and Communication, 10(3), 185–192. DOI: 10.11114/smc.v10i3.5850.

Śliwonik, L. (2019). Teatr niezbędny. Studia, szkice, felietony. Stalowa Wola: Miejski Dom Kultury w Stalowej Woli.

Wallace, H.M., Baumeister, R.F. (2002). The Performance of Narcissists Rises and Falls with Perceived Opportunity for Glory. Journal of Personality and Social Psychology, 82(5), 819–834. DOI: 10.1037/0022-3514.82.5.819.

Wechsler, S.M., Peixoto, E.M., Gibim, Q.G.M.T., Bruno Mundim, M.C., Ribeiro, R.K.S.M., de Souza, A.F. (2022). Assessment of Intelligence with Creativity: The Need for a Comprehensive Approach. Creativity Research Journal, 34(1), 14–27. DOI: 10.1080/10400419.2021.1996750.

Wóycicki, K. (1960). Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2026.39.2.147-166
Data publikacji: 2026-08-07 08:48:02
Data złożenia artykułu: 2026-01-20 20:15:52


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Zofia Ignasińska, Monika Obrębska

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.