Interdyscyplinarność w pedagogice jako problem metodologiczny i wyzwanie współczesnej nauki. Analiza krytyczna

Przemysław Ławrynowicz

Streszczenie w języku polskim


Artykuł podejmuje problem interdyscyplinarności w pedagogice, ujmując ją jako kategorię metodologiczną, cechę strukturalną dyscypliny oraz jedno z kluczowych wyzwań współczesnej nauki. Autor wskazuje, że pedagogika, ze względu na przedmiot swoich badań, czyli człowieka funkcjonującego w złożonych kontekstach społecznych, kulturowych, edukacyjnych i technolo gicznych, nie może rozwijać się w izolacji od innych dziedzin wiedzy. W tekście omówiono zna czenie interdyscyplinarności dla rozwoju teorii i praktyki pedagogicznej, jej obecność w badaniach pedagogicznych oraz rolę w analizie aktualnych problemów edukacyjnych, takich jak globaliza cja, cyfryzacja, nierówności społeczne, edukacja wyższa i kompetencje XXI wieku. Jednocześnie podkreślono, że interdyscyplinarność wymaga krytycznej świadomości metodologicznej, ponieważ wiąże się z trudnościami integracji języków naukowych, napięciem między autonomią a otwartością dyscypliny oraz ryzykiem powierzchowności badań. Szczególne znaczenie przypisano także pracy zespołowej, pluralizmowi metodologicznemu i potrzebie zachowania spójności pojęciowej. Per spektywa analityczno-krytyczna pozwala ukazać zarówno potencjał, jak i ograniczenia tego podej ścia. Artykuł prowadzi do wniosku, że interdyscyplinarność jest warunkiem rozwoju pedagogiki, o ile opiera się na rygorze, refleksyjności i rzeczywistym dialogu między współczesnymi naukami.

Słowa kluczowe


interdyscyplinarność w nauce; pedagogika; współczesna edukacja

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bartniczak, M. (2018). Wokół trudności związanych z określaniem zakresu przedmiotowego pedagogiki . Colloquium Edukacja – Polityka – Historia, 3, 5–24.

Bernstein, B. (1971). Class, Codes and Control: Theoretical Studies Towards a Sociology of Language. London: Routledge & Kegan Paul. DOI: 10.4324/9780203014035 .

Biesta, G.J.J. (2016). Good Education in an Age of Measurement: Ethics, Politics, Democracy. Milton Park: Routledge.

Bieszczad, B. (2019). Nowa humanistyka i język współczesnej pedagogiki. Interdyscyplinarne przesłania, Filozoficzne Problemy Edukacji, 2, 1–9. DOI: 10.4467/25450948FPE.19.001.10955.

Creswell, J.W. (2014). Research Design: Qualitative, Quantitative and Mixed Methods Approaches. Thousand Oaks: Sage.

Dudzikowa, M. (2012). Sytuacja problematyczna interdyscyplinarności w naukach społecznych i humanistycznych (z kryzysem w tle). W: A. Chmielewski, M. Dudzikowa, A. Grobler (red.), Interdyscyplinarnie o interdyscyplinarności. Między ideą a praktyką. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Frodeman, R., Klein, J.T., Pacheco, R.C.S. (2017). The Oxford Handbook of Interdisciplinarity. Oxford University Press. DOI: 10.1093/oxfordhb/9780198733522.001.0001.

Fullan, M. (2007). The New Meaning of Educational Change. Teachers College Press.

Gara, J. (2014). Idea interdyscyplinarności i interdyscyplinarna natura wiedzy pedagogicznej. Forum Pedagogiczne, 1, 35–54.

Hejnicka-Bezwińska, T. (2009). Pedagogika wobec wyzwań „późnej nowoczesności”. Rocznik Naukowy Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy. Transdyscyplinarne Studia o Kulturze (i) Edukacji, 4, 221–236.

Jacobs, J.A. (2014). In Defense of Disciplines: Interdisciplinarity and Specialization in the Research University. Chicago: University of Chicago Press.

Klein, J.T. (2001). Interdisciplinarity: History, Theory, and Practice . Wayne State University Press.

Kunowski, S. (2004). Podstawy współczesnej pedagogiki. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.

Kwieciński, Z., Śliwerski, B. (red.). (2010). Pedagogika. Podręcznik akademicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Markowska-Manista, U., Niedźwiedzka-Wardak, A. (2013). Refleksje dotyczące współczesnych interdyscyplinarnych problemów pedagogiki: na przykładzie nurtuedukacji globalnej. W: Z. Szarota, F. Szlosek (red.), Interdyscyplinarność pedagogiki i jej subdyscypliny (s. 237–247).

Kraków – Radom: Uniwersytet Pedagogiczny, Wydawnictwo APS, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji PIB.

Nowak, M. (2010). Dialog interdyscyplinarny i jego modele w uprawianiu pedagogiki. Rozprawy Społeczne, 1(4), 3–14.

Nyczkało, N. (2011). Pedagogika pracy i pedagogika zawodowa w perspektywie międzydyscyplinarnej. Szkoła – Zawód – Praca, 2, 44–53.

OECD (2018). The future of education and skills 2030: The future we want . OECD Publishing.

Opozda, D. (2014). Interdyscyplinarność i intradyscyplinarność w pedagogice rodziny. Paedagogia Christiana, 34(2), 169–182. DOI: 10.12775/PCh.2014.029.

Piorunek, M. (2022). Rozważania o interdyscyplinarności z pedagogiką pracy w tle. Szkoła – Zawód – Praca, 23. DOI: 10.34767/SZP.2022.01.04.

Repko, A.F. (2008). Interdisciplinary Research: Process and Theory. Thousand Oaks: Sage.

Sajdak, A. (2016). Interdyscyplinarność dydaktyki akademickiej. Rocznik Komisji Nauk Pedagogicznych, 69, 5–16.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2026.39.2.167-184
Data publikacji: 2026-08-07 08:48:03
Data złożenia artykułu: 2026-05-09 13:40:36


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Przemysław Ławrynowicz

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.