Rola tańca i muzyki w edukacji XXI wieku w świetle koncepcji Dalcroze’a, Kodály’a i Orffa.
Streszczenie w języku polskim
W artykule podjęto próbę przyjrzenia się na nowo klasycznym koncepcjom pedagogiki muzyczno-ruchowej w kontekście współczesnych wyzwań edukacyjnych. Analizie poddano holistyczny wpływ tańca i muzyki na rozwój dziecka, obejmujący sferę fizyczną, kognitywną i społeczno-emocjonalną. W pracy argumentuje się, że metody Emila Jaques-Dalcroze’a, Zoltána Kodály’a i Carla Orffa, oparte na idei poznania ucieleśnionego (embodied cognition), stanowią niezbędną przeciwwagę dla zdominowanej przez technologie, siedzącej formy edukacji. Przedstawiono taniec jako uniwersalne zjawisko kulturowe i fundamentalne narzędzie ekspresji. Omówiono neurobiologiczne podstawy wpływu ruchu na procesy uczenia się, podkreślając jego znaczenie dla niwelowania stresu szkolnego i wspierania zróżnicowanych stylów poznawczych. Zwrócono również uwagę na kluczową rolę środowiska rodzinnego w budowaniu podstaw kreatywności muzycznej. Całość dowodzi, że postulaty pionierów edukacji muzyczno-ruchowej nie straciły na aktualności, a ich świadome wdrożenie może być odpowiedzią na kryzys humanistycznego wymiaru współczesnej szkoły.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Bednarzowa, B. (1978). Wybrane zagadnienia z historii tańca. Warszawa: Wydawnictwo AWF.
Bradley, K.K. (2001). Dance Education Research: What Train Are We On? Journal Arts Education
Policy Review, 103(1), 31–35.
Brzozowska-Kuczkiewicz, M. (1991). Emil Jaques-Dalcroze i jego rytmika. Warszawa: WSiP.
Ciekot, M., Bronikowski, M., Laudańska-Krzemińska, I. (2008). Uczenie się przez ruch – przykłady
zabaw stymulujących zmysły. Lider, 9, 19–20.
Clark, J.E., Humphrey, J.H. (1985) Motor Development. Princeton.
Dencikowska, B. (2008). Muzyka jako jedna z form intensyfikujących zajęcia ruchowe. Lider, 9 .
Dyrla-Mularczyk, K., Giemza-Urbanowicz, W. (2019). Wpływ aktywności fizycznej na funkcjonowanie układu nerwowego i procesy poznawcze – przegląd badań. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 14(3–4), 84–91.
Gordon, E.E. (1997). Umuzykalnienie niemowląt i małych dzieci. Kraków: Wydawnictwo Zamkor.
Janiszewska, M. (2016). Koncepcja wychowania muzycznego Zoltana Kodaly’a. Pedagogika Katolicka, 19, 88–95.
Karpała, B. (1986). Podstawy systemu wychowania muzycznego Carla Orffa. W: J. Szymkat (red.),
Prace Pedagogiczne VII (s. 277–286). Kraków.
Kuźmińska, O. (2002). Taniec w teorii i praktyce. Poznań: Wydawnictwo AWF.
Lipska, E., Przychodzińska, M. (1991). Muzyka w nauczaniu początkowym. Warszawa: WSiP.
Makuszewska, A. (2019). Uczeń, widz, współtwórca – wartości edukacyjne tańca i dziedzictwa
teatru baletowego w kształceniu dzieci i młodzieży. Studia de Cultura, Annales Universitatis
Paedagogicae Cracoviensis, 11(2), 49–59.
Michalak, B. (2009). Schulwerk Carla Orffa. Idea muzyki elementarnej i jej recepcja. Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Murray, R.L. (1953). Dance in Elementary Education. A program for Boys and Girls. New York.
Turska, I. (1970). Taniec bawi i opowiada. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.
Waszkiewicz, E. (1996). Pracuję z sześciolatkiem. Poradnik dla nauczycieli i rodziców. Warszawa:
WSiP.
Wilson, M. (2002). Six views of embodied cognition. Psychonomic Bulletin and Review, 9(4),
–636.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2025.38.3.117-126
Data publikacji: 2026-01-30 08:09:56
Data złożenia artykułu: 2025-09-23 11:21:46
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Jadwiga Anna Basista-Janda

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.