Relacja pacjentka – personel medyczny w doświadczeniach kobiet planujących poród drogami natury po przebytym cięciu cesarskim (VBAC). Jakościowa analiza narracji
Streszczenie w języku polskim
Badania i praktyka kliniczna pokazują, że istnieje względnie duża grupa kobiet, które po przebytym cięciu cesarskim zorientowana jest na przebycie kolejnego porodu siłami natu ry. U podłoża tych preferencji leżą nie tylko względy natury zdrowotnej, ale również potrze by, oczekiwania i wartości pacjentek. W praktyce działalności polskich szpitali i z doświad czeń wybranych pacjentek wynika, że poród tego typu napotyka na zróżnicowane postawy wśród personelu medycznego, które oddziałują na relację komunikacyjną „ciężarna – perso nel medyczny”. Celem niniejszego artykułu jest jakościowa analiza wybranych wypowiedzi pacjentek chcących przebyć poród siłami natury po uprzednim cesarskim cięciu oraz ich ocena w świetle dobrostanu ciężarnych pacjentek. W badaniach własnych wykorzystano refleksyjną analizę tematyczną, która pozwoliła na wyodrębnienie kluczowych barier komunikacyjnych w relacji pacjentka – personel medyczny. Narracje pacjentek pokazują, że brak dbałości o jakość komunikacji przez personel medyczny może prowadzić do wzrostu lęku, utraty poczucia bez pieczeństwa oraz obniżenia zaufania. Uzyskane wyniki wskazują ponadto, że dla części kobiet VBAC stanowi nie tylko alternatywną metodę porodu, ale również ważny element budowania autonomii.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Attanasio, L.B., Kozhimannil, K.B., Kjerulff, K.H. (2019). Women’s Preference for Vaginal Birth After a First Delivery by Cesarean. Birth, 46(1), 51–60. DOI: 10.1111/birt.12386.
Basile Ibrahim, B., Kennedy, H.P., Whittemore, R. (2020). Women’s Perceptions of Barriers and Facilitators to Vaginal Birth After Cesarean in the United States: An Integrative Review. Journal of Midwifery and Women’s Health, 65(3), 349–361. DOI: 10.1111/jmwh.13083.
Black, M., Entwistle, V.A., Bhattacharya, S., Gillies, K. (2016). Vaginal Birth After Caesarean Section: Why Is Uptake So Low? Insights from a Meta-Ethnographic Synthesis of Women’s Accounts of Their Birth Choices. BMJ Open, 6(1). DOI: 10.1136/bmjopen-2015-008881.
Bohren, M.A., Vogel, J.P., Hunter, E.C., Lutsiv, O., Makh, S.K., Souza, J.P., Aguiar, C., Saraiva Coneglian, F., Diniz, A.L., Tunçalp, Ö., Javadi, D., Oladapo, O.T., Khosla, R., Hindin, M.J., Gülmezoglu, A.M. (2015). The Mistreatment of Women During Childbirth in Health Facilities Globally: A Mixed-Methods Systematic Review. PLoS Med. 30;12(6):e1001847; discussion e1001847. DOI: 10.1371/journal.pmed.1001847. PMID: 26126110; PMCID: PMC4488322.
Braun, V., Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. DOI: 10.1191/1478088706qp063oa.
Cosmai, G., Biondini, M., Panzeri, M., Serafini, M., Lambicchi, L., Locatelli, A., …, Fumagalli, S. (2025). The Decision-Making Process in the Choice of VBAC: Facilitators and Barriers from Women’s Perception, a Systematic Review. European Journal of Midwifery, 9, 10–18332. DOI: 10.18332/ejm/205874
Davis, D., Homer, C.S., Clack, D., Turkmani, S., Foureur, M. (2020). Choosing Vaginal Birth After Caesarean Section: Motivating Factors. Midwifery, 88, 102766. DOI: 10.1016/j.midw.2020.102766.
Doroszewska, A., Nowakowski, M. (2017). Medykalizacja opieki okołoporodowej w Polsce. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie, 15(2), 172–177. DOI:10.4467/20842627OZ.17.019.6789.
Gajewska, M. (2012). Położnicza polisemia. Medykalizacja i demedykalizacja jako ekstrema wyznaczające przestrzeń doświadczenia współczesnego rytuału przejścia. W: M. Synowiec--Piłat, A. Olchowska-Kotala (red.), Socjologia i psychologia dla pacjenta. Wybrane zagadnienia (s. 229–244). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Hul, M. (2023). VBAC, czyli poród drogami natury po przebytym uprzednio cięciu cesarskim. Fundacja Rodzić po Ludzku.
Keedle, H., Schmied, V., Burns, E., Dahlen, H.G. (2019). A Narrative Analysis of Women’s Experiences of Planning a Vaginal Birth After Caesarean (VBAC) in Australia Using Critical Feminist Theory. BMC Pregnancy Childbirth, 19, 142. DOI: 10.1186/s12884-019-2297-4.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483).
Lundgren, I., Begley, C., Gross, M.M., Bondas, T. (2012). ‘Groping Through the Fog’: a Metasynthesis of Women’s Experiences on VBAC (Vaginal Birth After Caesarean Section). BMC Pregnancy and Childbirth, 12(1), 85. DOI: 10.1186/1471-2393-12-85.
Martel, M.J., MacKinnon, C.J. (2005). Guidelines for Vaginal Birth After Previous Caesarean Birth. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 26(7), 660–683. DOI: 10.1016/s1701-2163(16)30188-8.
Meddings, F., Phipps, F.M., Haith‐Cooper, M., Haigh, J. (2007). Vaginal Birth After Caesarean Section (VBAC): Exploring Women’s Perceptions. Journal of Clinical Nursing, 16(1), 160–167. DOI: 10.1111/j.1365-2702.2005.01496.x.
Ministerstwo Zdrowia (2026). Czym jest opieka okołoporodowa? https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/czym-jest-opieka-okoloporodowa (dostęp: 13.06.2026).
Munro, S., Janssen, P., Corbett, K., Wilcox, E., Bansback, N., Kornelsen, J. (2017). Seeking Control in the Midst of Uncertainty: Women’s Experiences of Choosing Mode of Birth After Caesarean . Women and Birth, 30(2), 129–136. DOI: 10.1016/j.wombi.2016.10.005.
Naeem, M., Ozuem, W., Howell, K., Ranfagni, S. (2023). A Step-by-Step Process of Thematic Analysis to Develop a Conceptual Model in Qualitative Research. International Journal of Qualitative Methods, 22, 1–8. DOI: 10.1177/16094069231205789.
Naturalnie po cesarce (n.d.). http://naturalniepocesarce.pl/ (dostęp: 22.05.2026).
Nilsson, C., van Limbeek, E., Vehvilainen-Julkunen, K., Lundgren, I. (2017). Vaginal Birth After Cesarean: Views of Women from Countries with High VBAC Rates. Qualitative health research, 27(3), 325–340. DOI: 10.1016/j.wombi.2017.04.009.
Ogińska-Bulik, N., Juczyński, Z. (2010). Osobowość, stres a zdrowie. Warszawa: Difin.
Robinson, J.H., Callister, L.C., Berry, J.A., Dearing, K.A. (2008). Patient-Centered Care and Adherence: Definitions and Applications to Improve Outcomes. Journal of the American Association of Nurse Practitioners, 20(12), 600–607. DOI: 10.1111/j.1745-7599.2008.00360.x.
Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (2015). Birth After Previous Caesarean Birth (Green-top Guideline No. 45).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (Dz.U. 2025 poz. 1525).
Salmon, P. (2002). Psychologia w medycynie. Wspomaga współpracę z pacjentem i proces leczenia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Shurong, Z., Li, M., Jie, X. (2024). Decision‐Making Experiences and the Need for Decision Aids in Women Considering Vaginal Birth After Cesarean: A Qualitative Meta‐Synthesis. Birth, 51(1), 3–12. https://doi.org/10.1111/birt.12764.
Simeone, S., Stile, F., Assunta, G., Gargiulo, G., Rea, T. (2019). Experience of Vaginal Birth After Cesarean: A Phenomenological Study. The Journal of Perinatal Education, 28(3), 131. DOI: 10.1891/1058-1243.28.3.131.
Statystkiporodow.pl. https://statystykiporodow.pl/ (dostęp: 12.06.2026).
Sys, D., Baranowska, B., Kajdy, A., Tataj-Puzyna, U., Gotlib, J., Bączek, G., Rabijewski, M. (2022). Poglądy i preferencje kobiet dotyczące sposobu porodu po cięciu cesarskim: Polskie badanie przekrojowe. European Journal of Obstetrics and Gynecology and Reproductive Biology, 273, 26–32. DOI: 10.1016/j.ejogrb.2022.04.006.
Sys, D., Baranowska, B., Tataj-Puzyna, U., Kajdy, A. (2019). Możliwości wyboru drogi porodu po cesarskim cięciu: najnowsze rekomendacje. Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio, 39(3), 125–133. DOI: 10.34766/fetr.v3i39.126.
Wielgoś, M., Bomba-Opoń, D., Breborowicz, G.H., Czajkowski, K., Dębski, R., Leszczynska--Gorzelak, B., Zimmer, M. (2018). Recommendations of the Polish Society of Gynecologists and Obstetricians regarding caesarean sections. Ginekologia Polska, 89(11), 644–657. DOI: 10.5603/GP.a2018.0110.
World Health Organization (2018). WHO Recommendations on Intrapartum Care for a Positive Childbirth Experience . World Health Organization.
Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (2008). Cięcie cesarskie. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego . Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2026.39.2.95-117
Data publikacji: 2026-08-07 08:47:59
Data złożenia artykułu: 2026-05-27 23:19:10
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Joanna Małgorzata Księska-Koszałka, Mateusz Dudka

Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.